در اواخر قرن نوزدهم و با ورود به قلمرو اتم‌ها، الکترون‌ها و فوتون‌ها، با ناهنجاري‌هايي روبه‌رو شد که قابل توضيح نبودند: تابش اسرارآميز اجسام داغ، الکترون‌هايي که با تابش نور از سطح فلزات مي‌گريختند و خطوط طيفي مجزايي که گازهاي گداخته از خود ساطع مي‌کردند. اين معماها، سرآغاز انقلابي مفهومي بودند که فيزيک کوانتوم نام گرفت. اين مقاله، گام‌به‌گام شما را از قطعيت جهان کلاسيک به سرزمين شگفتي‌انگيز کوانتوم مي‌برد. ابتدا دلايل موفقيت چشمگير فيزيک کلاسيک و سپس نقاط شکست آن را بررسي مي‌کنيم. در ادامه، با ايده‌هاي جسورانه پيشگاماني چون ماکس پلانک، آلبرت اينشتين و نيلز بور آشنا مي‌شويم که درک ما از نور و ماده را براي هميشه دگرگون کردند. سرانجام، به قلب مفاهيم بنيادين کوانتوم، يعني برهم‌نهي (Superposition) و دوگانگي موج-ذره، خواهيم پرداخت.

دکتر صبور، دانشمند و مشاور بین‌المللی سلول‌درمانی و ژن‌درمانی است که با تاسیس «موسسه سرطان رویان»، الگویی فراتر از تصور در ایجاد تحول اساسی در حوزه بیماری صعب‌العلاج سرطان در ایران ایجاد کرده است:« تغییر سیستم درمان‌محور» به سمت «پیشگیری و غربالگری سیستماتیک». او و همکارانش تلاش می‌کنند با تشخیص زودهنگام سرطان، هم جان انسان‌ها را نجات دهند و هم از هزینه‌های کمرشکنی که بیماران باید بپردازند بکاهند. این گزارش، روایت بخشی از خدمات انسان‌دوستانه‌ای است که این دانشمند بزرگ، ‌زاده شهرستان بابل، نه‌تنها برای مردم شهرش که برای همه مردم ایران انجام داده است. در این شماره از نشریه با این دانشمند برجسته کشور به گفت‌وگو نشسته‌ایم که شما را به خواندن این گفت‌وگوی جذاب و خواندنی دعوت می‌کنیم.

. دکتر کاظم زنده‌دل با بیش از 52 مقاله علمی و تألیف ۱۲ کتاب و H-Index=14 نقشی اساسی در تدوین نقشه علمی مبارزه با سرطان در کشور ایفا کرده است. کسب جایزه جشنواره رازی در سال ۱۳۹۲، تنها بخش کوچکی از دستاوردهای علمی دکتر کاظم زنده‌دل است. آقای دکتر اکنون با هدایت مراکز تحقیقاتی پیشرو در دانشگاه علوم پزشکی تهران، داده‌های حیاتی برای درک و مقابله با روند شیوع سرطان در ایران را فراهم می‌کند. شما را به خواندن گفت و گوی دانشمند با «دکتر کاظم زنده دل» دعوت کنم.

سرطان تا چند دهه قبل از وحشتناک‌ترین کابوس‌های بشر بود؛ بیماری‌ای که ابتلا به آن برابر بود با رنج، درد و در نهایت مرگ. اما امروزه با پیشرفت‌های سریع بشر در عرصه درمان این بیماری، سرطان به‌عنوان یک بیماری قابل‌درمان و قابل‌کنترل شناخته می‌شود که حتی در صورت تشخیص بیماری در مراحل اولیه، درمان آن قطعی است. در این گزارش به مهم‌ترین مراکز کشور در زمینه تحقیقات، مطالعات و درمان این بیماری پرداخته شده است.

دستکم دو عمل پیوند در شبانه‌روز» در ایران انجام می‌شود. برای بسیاری از ما که از دشواری‌های پیوند و تعداد کلی آن در جهان بی‌اطلاع هستیم، این عدد ناچیز به حساب می‌آید اما برای آن‌هایی که مثل دکتر امیرحسام علیرضایی، رئیس مرکز مدیریت پیوند و درمان بیماری‌های‌ وزارت بهداشت، دقیق‌ترین آمارهای اهدا و پیوند عضو در ایران وجهان را در اختیار دارند و به‌خوبی با سختی‌ها و دشواری‌های انجام پیوند عضو در دنیای پزشکی آشنا هستند، این عدد شگفت‌انگیز و تحسین‌برانگیز است؛ عددی که باعث شده است ایران رتبۀ نخست اهدای عضو در خاورمیانه را به خودش اختصاص دهد.

ایران یکی از کشورهای پیشرفته در جراحی‌های پیوند اعضا به شمار می‌رود و حتی در پیوند کبد سرآمد جهان است؛ البته که چالش‌هایی هم در این حوزه دارد، ازجمله باور نادرست بازگشت به زندگی افراد مبتلا به مرگ مغزی، که باعث می‌شود آمار اهدای عضو به رقم واقعی نرساند؛ باوری که اگر اصلاح شود و مردم آگاه شوند، مرگ مغزی یعنی مرگ کامل، می‌تواند سالانه جان سه‌هزار بیمار نیازمند پیوند عضو را نجات دهد. دکتر امید قبادی، نائب‌رئیس هیأت‌مدیره انجمن اهدای عضو ایرانیان در گفت‌وگو با ماهنامه «دانشمند» به نکات مهمی درباره وضعیت اهدای عضو، جراحی‌های پیوند، جایگاه ایران در این حوزه و... اشاره می‌کند که در ادامه می‌خوانید:

دکتر ناصر سیم‌فروش، رئیس انجمن علمی پیوند کلیه ایران و استاد ممتاز دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی جزو جراحان مطرح کشور و به‌نوعی رکورددار عمل‌های اهدای کلیه به روش لاپاراسکوپی است؛ روشی که از سال 79 آغاز شده و ایران را به یکی از پرچمداران این حوزه در سطح جهان و منطقه تبدیل کرده است. تلاش‌های آقای دکتر و همکارانش باعث شده که رکورد پیوند در بیمارستان شهید دکتر لبافی‌نژاد سال گذشته بشکند و ۲۳۰ بیمار، پیوند کلیه شوند. این عدد در گذشته سالانه چیزی حدود ۱۸۰ مورد بود. دکتر سیم‌فروش در پاسخ به ماهنامه دانشمند به نکات جالبی درباره این بخش از جراحی‌های پیوند در ایران اشاره کرده که در ادامه می‌خوانید

چهار ساعت. این همه مهلتی است که می‌توان طی آن یک قلب را پس از انجام عمل جداسازی از بدن بیمار مرگ مغزی، به بدن بیمار نیازمند قلب، پیوند زد. برای همین است که در عمل پیوند قلب، زمان حکم طلا را دارد و ثانیه‌ها از اهمیت بالایی برخوردار هستند. این مسئله وقتی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند که بدانیم در کشورمان، عمل پیوند قلب فقط در چند بیمارستان انجام می‌شود و این یعنی گاهی باید صدها کیلومتر را به‌سرعت برق و باد پیمود تا سر وقت، قلب پیوندی را به بیمارستان رساند و جانی را نجات داد؛ اتفاقی که تا حالا چندین بار در نقاط مختلف کشورمان رخ داده و سازمان‌های زیادی از اورژانس گرفته تا ارتش و نیروی انتظامی دست به دست هم داده‌اند تا در این مسیر طولانی، همۀ چراغ‌قرمزها برای رسیدن به‌موقع قلب به بیمارستان، سبز باشند. در این گزارش به روایت سه عملیات ویژه پیوند قلب در سال‌های اخیر پرداخته‌ایم.